Po raz pierwszy w historii systemów Microsoft Windows została wprowadzona do systemu aktywacja mająca zapobiegać piractwu. Wyjątek stanowi Windows XP Professional licencjonowany zbiorczo, w tym Windows XP Professional x64 Edition. Jeżeli użytkownik nie aktywuje produktu w 30-dniowym okresie, przy każdym następnym zalogowaniu jedyną dopuszczalną operacją, na jaką system pozwoli będzie aktywacja produktu. Po dokonaniu aktywacji przywrócona zostanie pełna funkcjonalność systemu Windows XP. To pierwszy system, w którym wdrożono ponadto mechanizm Windows Genuine Advantage, który sprawdza legalność klucza produktu.
Windows XP obsługuje systemy plików NTFS i FAT32 oraz exFAT po zainstalowaniu aktualizacji.
Nowe funkcje Możliwość nagrywania płyt CD za pomocą zintegrowanego z Eksploratorem Windows programu do nagrywania płyt. Grupowanie programów na pasku zadań. Wygładzanie czcionek na ekranach LCD przy pomocy ClearType. Wyświetlanie w Menu Start najczęściej używanych programów. Oczyszczanie pulpitu ze skrótów nieużywanych przez liczbę dni ustawioną przez użytkownika (domyślnie 60). Monitorowanie stanu akumulatora laptopa i hibernacja systemu w przypadku, kiedy stan akumulatora jest niski. Możliwość szybkiego przełączania użytkowników.