Dysmembracja – parcelacja wsi, często wraz z folwarkiem, przeprowadzana przez jej właściciela i z jego inicjatywy. Była spotykana na Śląsku w XVIII w. a przed pruską reformą rolną. Na Śląsku pierwszy przypadek odnotowano w 1771 roku, wcześniej podobne praktyki spotykano np. w Austrii.
Właściciel (najczęściej szlachcic) osiągając większe zyski z budowy fabryk lub eksploatacji złóż (zdarzały się inne przyczyny takiego postępowania), tracił zainteresowanie swoim folwarkiem i szukał nowych sposobów osiągania zysków. W związku z tym odsprzedawał swoim chłopom ziemię orną (ziemia stawała się tak zwaną własnością zależną), zachowując znaczne prawa a przede wszystkim prawo patronatu, sądownictwo patrymonialne i płynące z niego dochody, prawo propinacji i warzenia piwa, prawo polowań, zwykle też lasy a często i stawy, do tego najważniejsze - należności z tytułu używanej przez chłopów ziemi. Parcelowaną ziemię sprzedawano głównie chłopom lassytom niedziedzicznym. Ci, nabywając ziemię, stawali się dziedzicznymi właścicielami zależnymi którzy zamiast odrabiania pańszczyzny mieli płacić czynsze. Dotychczasowi chłopscy właściciele mogli zwiększyć swój areał uprawy i również, wobec likwidacji folwarku, zamiast odrobku musieli uiszczać czynsz.