de Goncourt, Herminia Lacerteux, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1989, s.236.
Pisząc Herminię Lacerteux, podobnie jak w przypadku innych swoich utworów, bracia Goncourt oparli się na materiałach gromadzonych poprzez bezpośrednią obserwację (wizyta w szpitalu, w ubogiej dzielnicy Paryża), zaś budowanie psychologicznego rysunku postaci zastąpili fizjologicznym uzasadnieniem ich postępowania (działania Herminii ma motywować wrodzona histeria). Wyszli ponadto z założenia, iż powieść realistyczna będzie bliższa swojemu ideałowi, jeśli jej bohaterowie będą wywodzili się z najuboższych warstw społeczeństwaG. Lanson, P. Tuffrau, Historia literatury francuskiej w zarysie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1963, s.565.
Treść Główną bohaterką utworu jest Herminia Lacerteux, chłopka z pochodzenia, wieloletnia służąca samotnej starej arystokratki, panny de Varandeuil. Herminia przez wiele lat cieszyła się opinią doskonałej służącej o wzorowych obyczajach. Kobieta zakochuje się jednak w Jupillonie, synu swojej znajomej mleczarki. Matka Jupillona nie zgadza się na ich małżeństwo, przyzwala natomiast na romans, gdyż Herminia bez wahania hojnie wspiera jej syna finansowo, nawet gdy ten zaczyna zdradzać ją ze swoją kuzynką Adelą. Na świat przychodzi ich córka, jednak ku rozpaczy Herminii umiera we wczesnym dzieciństwie.