Reaktory RBMK Materiałem spowalniającym neutrony w reaktorach RBMK jest grafit. Oznacza to, że zmiana wody ciekłej na parę wodną, a nawet jedynie jej podgrzanie, powoduje zwiększenie liczby neutronów docierających do moderatora, gdyż mniejsza gęstość pary wodnej pociąga za sobą zmniejszenie pochłanianie neutronów. Grafit nadal moderuje neutrony, spowalniając ich większą ilość, ale większa ilość spowolnionych neutronów oznacza przyspieszenie reakcji łańcuchowej (dodatnia reaktywność) i zwiększenie mocy reaktora.
Co więcej, przy dużym wypaleniu paliwa, gdy w paliwie już obficie występuje pluton, zwiększenie prędkości neutronów, spowodowane brakiem ich hamowania na cząsteczkach wody, powoduje, że większa ilość neutronów ma energię odpowiednią do rozszczepienia plutonu. Kolejnym przyczynkiem kaskadowego wzrostu reaktywności przestrzeni parowych reaktorów RBMK jest fakt, że rozszczepienie plutonu generuje również więcej neutronów niż rozszczepienie jądra uranu. Może to pociągnąć za sobą dalszy wzrost reaktywności wywołujący wzrost mocy i parowanie wody, co jeszcze zwiększa reaktywność ze względu na dodatni współczynnik reaktywności przestrzeni parowych.