Komendantura sowiecka Dowództwo sowieckie po zajęciu Raciborza (30–31 marca 1945 roku) utworzyło w nim Komendanturę Wojenną, która obejmowała powiat w jego granicach z lat 1922–1938. Komendantura podlegała Komendanturze Okręgowej w Katowicach, jej samej zaś podlegały komendantury terenowe rozlokowane po całym powiecie. Siedziba komendantury znajdowała się w budynku Zakładu Głuchoniemych. Na jej czele stał wojenny komendant miasta Racibórz, którym był podpułkownik Niedoriezow. Komendantura sprawowała de facto władzę administracyjną. Przekazanie władzy polskiej administracji nad prawobrzeżną częścią powiatu odbyło się 18 maja 1945 roku. Pozostałą część oddano Polakom niecały miesiąc później, 12 czerwca.
Pierwsze lata po ustanowieniu polskiej administracji Pierwsza polska 40-osobowa delegacja, na czele z Ludwikiem Koperczakiem powołanym na stanowisko starosty przybyła do Raciborza 9 maja 1945 roku. Sowiecka administracja zwlekała z przekazaniem władzy, do którego częściowo doszło 18 maja, kiedy to w ręce Polaków oddano prawobrzeżną część powiatu, w której polskie władze zorganizowały trzy gminy zbiorowe z siedzibami w Markowicach, Kuźni Raciborskiej i Rudach. Pozostałą część powiatu przekazano Polakom 12 czerwca.