thumb|Kartaczownica Gatlinga z obrotowym zespołem luf thumb|Kartaczownica Reffye z nieruchomym wielorzędowym zespołem luf thumb|Kartaczownica Nordenfelta z nieruchomym jednorzędowym zespołem luf Kartaczownica (także: mitralieza z fr. mitrailleuse) – wielolufowa odtylcowa broń palna, przystosowana do prowadzenia ognia ciągłego poprzez napęd ręczny. Powstała w XIX wieku. Jest uznawana za protoplastę karabinów maszynowych.
Historia Kartaczownic używano od połowy XIX wieku do czasu opracowania ciężkich karabinów maszynowych. Pod względem przyjętych rozwiązań technicznych wyróżniano kartaczownice o lufach nieruchomych (np. Nordenfelta, Gardnera) albo ruchomych, wiązkowych (np. Gatlinga), w których zespół luf obracał się wokół wspólnej osi. Napęd broni był ręczny, odbywał się za pomocą dźwigni lub korby, powodującej otwieranie i zamykanie zamka, ładowanie zespolonych nabojów, wyrzucanie łusek, napinanie iglicy i zwalnianie spustu. Zależnie od sprawności obsługi szybkostrzelność teoretyczna kartaczownicy mogła dochodzić do 500 strzałów na minutę. W miarę upływu czasu konstrukcja tej broni ulegała uproszczeniu, a jej masa zmniejszeniu;