Albin od 1941 roku oraz organizacja Polska Niepodległa od 1940 roku. Część ludności polskiej została wysiedlona do Generalnego Gubernatorstwa. 22 stycznia 1945 roku do miasta wkroczyły jednostki Armii Czerwonej. 1 stycznia 1949 do Gołańczy włączono Smolary.. W latach 1945–1989 miasto rozwinęło się. Wzrosła liczba jego mieszkańców, wybudowane zostało nowe osiedle im. Karola Libelta przez ówczesny kombinat PGR, powstały także nowe osiedla mieszkaniowe na Smolarach i przy ulicy Zamkowej oraz Walki Młodych. Mieszkańcy byli zatrudniani, m.in. w kombinacie PGR, Spółdzielni Kółek Rolniczych, POZAMECIE, tartaku, mleczarni, Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska.
W październiku 1945 roku powstała Dwuletnia Szkoła Rolnicza, kształcąca kadry dla miejscowego rolnictwa. W czerwcu 1990 roku oddany został do użytku elewator zbożowy mogący pomieścić jednorazowo 50 tys. ton zboża, jeden z największych w północno-zachodniej Polsce. Zmiany społeczno-polityczne i ustrojowe po 1989 roku, jakie zaszły w kraju, dotknęły także Gołańcz. Typowe zjawiska dla okresu przejściowego, czyli bezrobocie i upadek zakładów pracy oraz wprowadzenie gospodarki rynkowej, spowodowały chwilowe załamanie się dotychczasowych struktur gospodarczych. W latach 90.