thumb|„Gneisenau” w porcie w 1939 thumb|Zdjęcie lotnicze portu w Kilonii wykonane przez rozpoznawczy samolot Royal Air Force pomiędzy lutym a czerwcem 1942. Strzałka w centralnej części zdjęcia pokazuje pozycję pancernika „Scharnhorst”, który był wówczas remontowany w Kilonii po odniesieniu uszkodzeń podczas rajdu przez kanał La Manche Pancerniki typu Scharnhorst – były pierwszymi okrętami liniowymi zbudowanymi dla Niemieckiej Marynarki Wojennej (Kriegsmarine) po I wojnie światowej. Klasyfikowane oryginalnie jako pancerniki (Schlachtschiffe), w literaturze anglojęzycznej określane bywały także jako krążowniki liniowe. Typ ten składał się z dwóch okrętów: „Scharnhorst” oraz „Gneisenau”. „Scharnhorst” został zwodowany jako pierwszy i dlatego nazwa typu wzięła się od jego nazwy, jednak w innych źródłach typ ten jest także nazywany typem Gneisenau, ponieważ położenie stępki pod „Gneisenau” odbyło się wcześniej niż u „Scharnhorst” i został on przyjęty do służby jako pierwszy. Okręty te stały się symbolem odbudowy potęgi Niemieckiej Marynarki Wojennej po traktacie wersalskim (1919).