mały|Żydowska synagoga (XIX wiek) mały|Zabudowania ul.Toruńskiej (1910 r.) mały|Centrum miasta (początek XX wieku) mały|Zabudowa Starówki (1920 r.) mały|Odrys planu miasta Koło wg H. Müncha pochodzący z XX w. – (miejsce przechowywania: Archiwum Państwowe w Poznaniu) mały|Zabudowa ulicy A. Mickiewicza Miasto zostało lokowane 18 lipca 1362 r. na prawie magdeburskim na wyspie rzecznej przez Jana Henryka wójta z Warty na podstawie przywileju Kazimierza Wielkiego. Było własnością królewską, a lokujący miejscowość Henryk został dożywotnim wójtem za jednorazową opłatą 60 grzywien groszy praskich. Wraz z Kołem król oddał mu w zarząd także pobliskie wsie Bliznę oraz Nagórną.
Ze względu na swe położenie miasto nie posiadało murów, tylko przy wlotach głównych dróg stały dwie bramy: Kaliska i Toruńska. Obok miasta wzniesiony został zamek ceglany na kamiennym fundamencie. Według niektórych podań w tym samym czasie powstał ratusz miejski, faktycznie został on jednak wybudowany w XVI wieku.
W 1409 roku poświęcono i konsekrowano kościół farny Podwyższenia Krzyża Świętego. Dziesięć lat później abp Mikołaj Trąba erygował kościół Świętego Ducha.