W latach 80. i 90. XX wieku nastąpił spadek czytelnictwa, a także na zakup książek przeznaczano coraz mniej środków. W 1995 roku została zlikwidowana Filia Nr 6 w Domu Kultury „Strzecha”. W 1997 roku powódź zniszczyła księgozbiory Filii Nr 2 na Ostrogu i Filii Nr 5 na Płoni. 17 listopada 1999 roku Uchwałą Rady Miejskiej została powołana Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna w Raciborzu.
W 2002 roku Oddział Dziecięcy Biblioteki został przeniesiony z siedziby przy ul. Wojska Polskiego do budynku przy ul. Kasprowicza 12. W 2005 roku Oddział Dziecięcy miał 1514 zarejestrowanych czytelników oraz wypożyczył 37 380 egzemplarzy swoich zbiorów.
31 maja 2006 roku w gmachu biblioteki odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą wieloletniemu dyrektorowi tej placówki, Ryszardowi Kinclowi. Dokonali tego jego żona oraz przyjaciel, Paweł Newerla. Podczas uroczystości Mirosław Lenk, przewodniczący komisji oświaty, kultury i sportu przeczytał Uchwałę Rady Miasta w sprawie nadania bibliotece imienia Ryszarda Kincla.
Struktura organizacyjna Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna im.