thumb|Herb Hohenstaufów sycylijskich thumb|Pocztówka z 1905 roku przedstawiająca zamek Hohenstaufen Hohenstaufowie − dynastia niemieckich władców, w większości również cesarzy Świętego Cesarstwa Rzymskiego i książąt Szwabii. Niemiecka nazwa dynastii Staufer pochodzi od nazwy zamku Hohenstaufen na górze o tej samej nazwie w pobliżu dzisiejszego Göppingen w Badenii-Wirtembergii. Dynastia panowała w okresie 1079–1266.
Dzieje Założycielem dynastii był Fryderyk I (zm. 1105), książę Szwabii (stąd używana jest także nazwa dynastia szwabska), ożeniony z Agnieszką, siostrą cesarza Henryka V. Ich młodszy syn Konrad został w 1127 wybrany na króla niemieckiego jako Konrad III (zm. 1152). Do 1135 był antykrólem wobec wybranego wcześniej Lotara Saskiego z Supplinburga. Dopiero po jego śmierci w 1138 objął pełną władzę.
Fryderyk I Barbarossa (zm. 1190, od 1155 cesarz) prowadził aktywną politykę w całej Europie. W 1157 na podstawie układu w Krzyszkowie złożył mu hołd polski książę-princeps Bolesław IV Kędzierzawy. Dzięki małżeństwu jego syna Henryka VI z Konstancją, c. Rogera II króla sycylijskiego Hohenstaufowie przejęli również od 1194 władzę nad południowymi Włochami.