271)..
Jego działania wobec władz Rzeszy, nazwane ze względu na dużą liczbę wysyłanych przez niego petycji „polityką podań” (Eingabenpolitik), były w dużej mierze spowodowane jego wcześniejszymi doświadczeniami z okresu kulturkampfu, kiedy to taka metoda działania połączona z aktywnością pastoralną przyniosła spodziewane efektyHandbuch der Kirchengeschichte, tom VII, Die Weltkirche im 20. Jahrhundert, praca zbiorowa pod. red. H. Jedin i K. Repgen, Freiburg 1985, s. 550..
thumb|Grób Adolfa Bertrama w Jaworniku (do 1991)
Zmarł w letniej rezydencji biskupiej w zamku Jánský Vrch w Javorníku; został pochowany na cmentarzu w Javorníku w grobie biskupa Josepha zu Hohenlohe. W dniu 9 października 1991 r. doczesne szczątki zostały przewiezione do stolicy Dolnego Śląska i po uroczystym nabożeństwie żałobnym spoczęły w podziemiach katedry wrocławskiej. Dopiero w 1972 jego pełnoprawnym następcą (metropolitą wrocławskim) został abp Bolesław Kominek (wcześniej zarządzał on archidiecezją jako delegat prymasa Polski i administrator apostolski).