34)..
Oprócz ćwiczeń wojskowych rzymskiego żołnierza obowiązywały prace „inżynieryjne”: umacnianie obozów i granic, budowa i naprawa dróg o znaczeniu strategicznym, wodociągów i akweduktów oraz związanych z nimi mostów, kanałów i grobli, a nawet osuszanie bagien czy eksploatacja kamieniołomów i kopalń. Działalność ta w czasach pokoju chroniła wojsko przed skutkami bezczynności, samoizolacji i demoralizacji. Prace takie w znacznej mierze przyczyniły się do zagospodarowania imperium, co odczuwalne było zwłaszcza w odległych prowincjachPaul-Marie Duval: Życie codzienne w Galii w okresie pokoju rzymskiego (I-III wiek n.e.). Warszawa: PIW, 1967, s. 179-180.. W rezultacie powstały również tak ogromne założenia fortyfikacyjne, jak naddunajski limes, Wał Hadriana czy Wał Antonina oraz rozległa sieć dróg cesarstwa funkcjonująca długo jeszcze po jego upadkuAdriana Rosset: Starożytne drogi i mosty. Warszawa: WKiŁ, 1970, s. 181. Ich ogólna długość w okresie szczytowym wynosiła 90 tysięcy km (A. Rosset: Starożytne drogi i mosty, dz. cyt., s. 87).. Z kolei podczas wojny dyscyplina w armii umożliwiała tak niesłychany wysiłek żołnierza, jak gigantyczne prace inżynieryjne podczas oblężenia Jerozolimy i Masady w trakcie wojny żydowskiej w latach 70–73 n.e.Peter Connolly: Hebrajczycy w latach 40 p.n.e.–70 n.e. Wrocław: Wyd.