Choć Schumann wcześnie zaczął przejawiać talent muzyczny, bardzo dobrze grał a vista, a pierwsze, drobne próby kompozytorskie podejmował już w wieku siedmiu lat, to aż do dziewiętnastego roku życia nie pobierał lekcji kompozycji. Do muzycznych idoli swojej młodości zaliczał Mozarta, Haydna i Moschelesa, którego recitalu miał okazję wysłuchać jako dziewięciolatek. W młodości określał samego siebie jako „poetę i kompozytora w jednej osobie”. Obok wczesnych kompozycji (jak napisany w wieku 12 lat 150 Psalm na orkiestrę) zachowały się także jego młodzieńcze utwory poetyckie i próby translatorskie. W 1826 roku, kilka miesięcy po ukończeniu przez Schumanna nauki w gimnazjum, umiera jego ojciec. Od tej pory o jego dalszej drodze życiowej decyduje matka, mniej przychylna artystycznym ambicjom syna. Za jej namową Schumann podejmuje studia prawnicze w Lipsku.
Młodość (1828–1840) Studia w Lipsku rozpoczyna w 1828 roku. Zaniedbuje jednak wykłady uniwersyteckie, a po dwóch semestrach postanawia przenieść się na uniwersytet w Heidelbergu, gdzie jednym z jego profesorów jest Anton Thibaut, prawnik i miłośnik muzyki, organizujący w swoim domu cotygodniowe wieczory dawnej muzyki chóralnej.