Prawa i obowiązki Instruktorzy ZHP mają takie same prawa i obowiązki jak pozostali członkowie organizacji. Ponadto mają prawo do przyjmowania Obietnicy zucha, Przyrzeczenia Harcerskiego i Zobowiązania Instruktorskiego. Obowiązkiem instruktorów jest kierowanie się zasadami określonymi w Zobowiązaniu Instruktorskim oraz szczególnej troski o powierzone im dzieci i młodzież, zwłaszcza o ich zdrowie i bezpieczeństwo.
Instruktorzy ZHP pełniący funkcje instruktorskie, mający zaliczoną służbę instruktorską za ostatni rok, mają czynne prawo wyborcze. Posiadają je również członkowie zwyczajni nie będący instruktorami kierujący podstawowymi jednostkami organizacyjnymi.
Instruktorzy ZHP mają bierne prawo wyborcze, z następującymi ograniczeniami: w wyborach na funkcję Przewodniczącego ZHP, Naczelnika ZHP i do sądów harcerskich bierne prawo wyborcze mają wyłącznie instruktorzy w stopniu harcmistrza, nie można łączyć funkcji komendanta hufca z funkcją członka komisji rewizyjnej chorągwi oraz funkcji komendanta chorągwi z funkcją członka Centralnej Komisji Rewizyjnej, w wyborach do komisji rewizyjnych biernego prawa wyborczego nie mają instruktorzy bezpośrednio związani z odpowiedzialnością materialną w danej jednostce.