lat temu), gdy czoło lodowca znajdowało się na północnych terenach Polski, wody roztopowe spływające z północy dolinami sandrowymi dzisiejszych rzek: Skrwy, Drwęcy, Brdy, Wdy, Gwdy, mieszały się z wodami płynącymi z południa tworząc ogromny nurt Prawisły, żłobiący pradolinę wielokilometrowej szerokości i płynący na zachód ku Morzu Północnemu. Przełom dolnej Wisły polegał na znalezieniu przez wody prarzeki nowego, krótszego odpływu. Wiązało się to z przerwaniem przepływu na zachód w łączności z systemem rzecznym Odry na rzecz wykorzystania rynny lodowcowej w obniżeniu dolnego Powiśla, które kryło w sobie zasypaną osadami dolinę powstałą w starszych epokach geologicznych.
Powstanie doliny dolnej Wisły i skierowanie tam wód pradolinnych nastąpiło w trzyetapowym procesie. Klasyczne wyjaśnienie oparte jest na analizie systemów tarasowych z określeniem ich wieku na obszarze południowej części doliny (Basen Grudziądzki i Dolina Fordońska), gdzie zachował się pełny, dziewięciostopniowy system tarasowy. W nowszych opracowaniach sugeruje się jednak, że model stopni terasowych w dolinie Wisły nie wyjaśnia całości zagadnienia kształtowania się rzeźby doliny.