w trakcie apelu porannego lub inaugurującego wydarzenie następuje podniesienie flagi na maszt, natomiast podczas apelu wieczornego lub kończącego imprezę – jej opuszczenie. Ceremonii tej towarzyszy sygnał fanfar lub wspólne odśpiewanie hymnu harcerskiego. Apel kończy się ogłoszeniem rozkazu. Całość przebiega zgodnie z zasadami określonymi w regulaminie musztry harcerskiej.
W działalności harcerskiej apel pełni istotną funkcję symboliczną, wychowawczą i organizacyjną. Stanowi on moment bezpośredniego doświadczania wspólnoty oraz ukazuje strukturę organizacyjną drużyny, w której harcerz funkcjonuje w ramach zastępu, zastęp w ramach drużyny, a wszystkie te elementy tworzą spójną całość. W warunkach obozowych apel odbywa się zazwyczaj codziennie rano i jest związany z ceremoniałem podnoszenia flagi. Drużyna zbiera się na apelu również podczas obrzędów harcerskich, a także przy rozpoczęciu i zakończeniu wyjazdów oraz innych istotnych wydarzeń. Oprócz apeli uroczystych organizowane są także apele o charakterze technicznym lub organizacyjnym, na przykład w celu przekazania instrukcji, które nie wymagają pełnego ceremoniału.