Pod pojęciem "dbałość o język" rozumie się nie tylko siedemnastowieczne starania o wyeliminowanie z języka słów obcych. Puryzm odgrywał jednakże ważną rolę w programie i działalności towarzystw.
Praca nad językiem oznaczała przede wszystkim wspólną refleksję i promowanie własnego języka i literatury, tak aby uczynić je ważnymi w kręgu literatury europejskiej. Służyć temu miały tłumaczenia ważnych obcojęzycznych dzieł na język niemiecki oraz zaduma nad słownictwem, gramatyką, czy teorią poezji.
W wymianie myśli która odbywała się głównie listownie dawano sobie impulsy i wskazówki, poddawano krytyce dzieła, rozważano wspólne literackie i naukowe przedsięwzięcia oraz porozumiewano się w kwestiach wydawniczych. Wynikiem tych starań było ukazanie się poetyk, gramatyk, tłumaczeń oraz pierwszego niemieckiego słownika. Towarzystwa zakładane były przez mężczyzn i kobiety, pochodzących głównie z kręgów szlacheckich.
Odbiór i efekty działalności Towarzystwa językowe były za czasów swojej działalności a także później odbierane w dwojaki sposób. Z jednej strony zaczęto dbać o czystość języka w mowie i piśmie (unikanie słów obcego pochodzenia, dialektyzmów i sformułowań uznawanych za błędne).