(verba dicendi): dico, scribo, refero, nuntio, nego, narro, affirmo, spondeo, respondeo, fateor, promitto, certiorem facio itp. czasowniki wyrażające odczucia zmysłowe (verba sentiendi): sentio, audio, video, animadverto, patior itp. czasowniki wyrażające myślenie i stany umysłu (verba cogitandi): cogito, censeo, puto, aestimo, memini, spero, scio, nescio, ignoro, credo itp. czasowniki wyrażające wolę (verba voluntatis): volo, nolo, malo, iubeo, cupio, sino, veto itp. czasowniki wyrażające stany ducha (verba affectuum): timeo, doleo, gaudeo, laetor, queror
Jest to odpowiednik polskiego zdania dopełnieniowego wprowadzonego przez że („widzę, że”, „myślę, że”, „piszę, że” itp.), lub, w przypadku verba voluntatis, przez żeby („chcę, żeby”). Accusativus odpowiada podmiotowi takiego zdania, infinitivus natomiast – orzeczeniu.
Video puerum ire, dosł. widzę chłopca iść, oznacza widzę, że chłopiec idzie (albo raczej widzę chłopca, że idzie). Volo puerum ire, dosł. chcę chłopca iść, oznacza chcę, żeby chłopiec szedł.
Trzeba zaznaczyć, że w przeciwieństwie do tego, co widać w polskich przekładach, ACI nie jest zdaniem, a więc od właściwego orzeczenia (zwanego verbum regens) konstrukcji tej nie oddziela się przecinkiem.