1848–1900 1848 – William Thomson rozszerza pojęcie zera bezwzględnego z gazów na wszystkie substancje 1849 – William John Macquorn Rankine wylicza poprawną zależność pomiędzy parą nasyconą a temperaturą 1850 – Rudolf Clausius podaje pierwsze przejrzyste, wiarygodne twierdzenie pierwszej i drugiej zasady termodynamiki, porzucając teorię kaloryczną lecz zachowując zasady Carnota 1851 – Thomson podaje alternatywne twierdzenie drugiej zasady termodynamiki 1852 – Joule and Thomson demonstrują, że szybko rozprężane gazy ochładzają otoczenie, później zostanie to nazwane efektem Joule’a-Thomsona lub efektem Joule–Kelvin'a 1854 – Helmholtz przedstawia koncepcję śmierci cieplnej wszechświata 1854 – Clausius określa znaczenie dQ / T (Nierówność Clausiusa), ale nie nazywa jeszcze wielkości. 1854 – Rankine wprowadza jego funkcję termodynamiczną, później określoną jako entropia 1859 – James Clerk Maxwell odkrywa prawa rozkładu prędkości molekularnej 1859 – Gustav Kirchhoff udowadnia, że emisja energii z ciała doskonale czarnego jest jedynie funkcją temperatury i częstotliwości 1865 – Clausius wprowadza nowoczesne makroskopowe pojęcie entropii 1865 – Josef Loschmidt stosuje teorię Maxwella do określenia liczbowej gęstości cząsteczek w gazach, 1870 – Clausius udowadnia skalarne twierdzenie wirialne 1872 – Ludwig Boltzmann