Struktura powieści Książka jest przykładem postapokaliptycznej „powieści o dojrzewaniu” – pokazuje proces przemiany głównego bohatera, Artioma, lat 24, z wciąż zabawiającego się chłopca, w mężczyznę podejmującego świadome decyzje o poważnych konsekwencjach. Proces zostaje zapoczątkowany przez nieodpowiedzialną zabawę z kolegami, skutkującą śmiercią jednego z nich oraz otwarciem wejścia do metra dla groźnych mutantów. Artiom zostaje wybrany na towarzysza misji ratunkowej Huntera. W trakcie tej misji przemierza różne sektory metra, poznaje (często w bardzo bolesny sposób) sposoby życia poszczególnych grup zamieszkujących metro i spotyka wiele znaczących dla siebie postaci. Kontynuacja procesu dojrzewania bohatera ukazana jest w następnych dwóch powieściach trylogii: Metro 2034 i Metro 2035, zwłaszcza w tej ostatniej.