Fenomen wolności odgrywa dzisiaj fundamentalną rolę zarówno w dziedzinie społecznej, gospodarczej i psychologicznej, jak też w dziedzinie indywidualnego życia każdej jednostki ludzkiej. Można podać wiele różnych określeń tego pojęcia, dlatego że jest ono wieloaspektowe i różnie rozumiane. W klasycznym ujęciu (a rozumiem przez to filozofię perypatetycką, oraz opartą na niej filozofię arystotelesowsko-tomistyczną) wolność dzieli się na: wolność człowieka jako jednostki, autonomię i wolność społeczną, przy czym wolność konkretnego człowieka należy do jego natury, moralna autonomia to zadanie do wypracowania, a wolność społeczna to postulat. Wola ludzka jest z natury podporządkowana dobru, to znaczy, że zawsze je wybiera. Owo podporządkowanie nie przekreśla wolności woli, ponieważ może ona wybierać dobro na różne sposoby, dążyć do niego różnymi drogami i ma też wiele możliwości wyboru dóbr partykularnych. Człowiek może podlegać pewnym wpływom zewnętrznym, które również nie niweczą wolności jego woli, dlatego że korzeniem wolności jest rozumność. Dzięki niej człowiek może się samookreślić i zawsze wybrać jedną z przynajmniej dwóch dojrzanych przez rozum możliwości wyboru. W klasycznym (arystotelesowsko-tomistycznym) rozumieniu, sama możliwość wyboru nie jest jeszcze wewnętrzną autonomią człowieka.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Isaiah Berlin · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.