W zaborze pruskim i austriackim funkcjonowały dodatkowo obszary dworskie o oddzielnej administracji, choć często nosiły nazwy sąsiednich gmin jednostkowych. Na przełomie 1933/34 w województwach z gminami jednostkowymi wprowadzono podział na gminy zbiorowe, a dotychczasowe gminy jednostkowe w praktyce przekształcono na gromady, często łącząc je z obszarami dworskimi o tych samych nazwach. Natomiast gminy zbiorowe w województwach centralnych należało odpowiednio podzielić na gromady. Proces ten zakończono w 1934 roku; jedynie województwo śląskie zachowało podział na gminy jednostkowe do 1945 roku, kiedy to przeszło przez analogiczny procesDymitrow M., 2015, Pojęcie miejskości w świetle reformy gminnej w Polsce międzywojennej, [in] Krzysztofik R., Dymitrow M. (Eds), Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems / Miasta zdegradowane i restytuowane w Polsce. Geneza, rozwój, problemy, University of Gothenburg, Gothenburg, s. 61–63 / 65–115..