dzienniki pozbawione są też z góry ustalonego planu kompozycji. Dzienniki mogą być po prostu relacją z codziennych zdarzeń, lirycznymi zapiskami uczuć i emocji, formą refleksji na tematy polityczne, społeczne itp. Dzienniki charakteryzują się zazwyczaj dużą różnorodnością tematyczną; bardzo rzadko dominuje w nich jedna tematyka. Dzienniki mogą być skoncentrowane na sprawach zewnętrznych wobec autora (tzw. dziennik zewnętrzny) lub na jego emocjach i przeżyciach (tzw. dziennik intymny). Dzienniki intymne mogą być przeznaczone do lektury tylko przez autora lub krąg osób mu bliskich, ale mogą być też przeznaczone do publikacji. Odmianą dziennika jest również dziennik podróży, stanowiący spisywaną na bieżąco relację z odbytej wyprawy.
Pierwszym autorem, który opublikował swój dziennik był André Gide – w 1938 roku.
Twórcy
Znani diaryści w literaturze powszechnej: Samuel Pepys, Henri-Frédéric Amiel, Charles Baudelaire, Paul Valéry, André Gide, Albert Camus, Julien Green, Franz Kafka, Thomas Mann, Ernst Jünger, Lew Tołstoj, Søren Kierkegaard, Salvador Dalí.