Architektoniczna koncepcja kościoła jako bazyliki bez transeptu z parą wież nie miała żadnego odpowiednika w Westfalii. Porównywalne koncepcje budowlane naleźć można w cesarskiej fundacji w Goslar oraz w katedrach cesarskich w Spirze i Königslutter. Norbert Reimann doszedł na podstawie tych przesłanek do wniosku, „iż obecny budynek kościoła Mariackiego lub kaplicy Mariackiej został wzniesiony w czasach Hohenstaufów przez króla – w rachubę wchodzi tylko Fryderyk Barbarossa – i używany był jako kaplica dworska”.
W XIII w. rada miejska przejęła prawa królewskie do kościoła. W ten sposób kościół Mariacki stał się kościołem rajcowskim, przy czym członkowie rady miejskiej rekrutowali się przede wszystkim z królewskiej „familii”, tj. z czołowych rodzin zarządców majątku Rzeszy. Rodom mieszczańskim udało się zdobyć miejsce w radzie miasta dopiero w dalszym etapie dziejów.
Kościół Mariacki był przypuszczalnie najpierw kościołem ławniczym „szlachetnie urodzonych” w mieście, dlatego też tu – naprzeciw domu ławników – wisiał dzwon sądowy;