mały|Krwawa Niedziela w 1905 roku, obraz Wojciecha Kossaka z 1905 roku Rewolucja rosyjska 1905 roku () – ogólnokrajowy spontaniczny zryw o podłożu społecznym i narodowym, skierowany przeciwko absolutyzmowi carskiemu oraz uciskowi obszarników i przemysłowców. Wydarzenie to uważa się za początek zmian ustrojowych w Rosji, prowadzący do rewolucji lutowej i październikowej 1917 roku. W przypadku Królestwa Polskiego rewolucja przybrała formę modernizującego zrywu, którego jedną z długofalowych konsekwencji było odzyskanie niepodległości Polski w 1918 roku.
Geneza rewolucji Sytuacja gospodarcza Rosji, wojna rosyjsko-japońska
Jeszcze przed wybuchem wojny z Japonią w 1904 roku, Rosja przeżywała trudności gospodarcze. W latach 1891–1892 doszło do potężnej klęski głodu, która doprowadziła do pierwszej tak powszechnej fali sprzeciwu wobec carskiej autokracjiOrlando Figes, Tragedia Narodu. Rewolucja rosyjska 1891–1924, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2009, s. 183–184, . Kryzys w latach 1900–1903 zwiększył nierówności społeczne i bezrobocie oraz pogorszył sytuację robotników. Gospodarka rosyjska nie była wydajna, a rynek został zmonopolizowany przez syndykaty. Wzrost nastrojów rewolucyjnych spowodował przedłużającą się wojnę i wiadomości o niepowodzeniach Rosji na froncie. Coraz częściej dochodziło do strajków.