Nabopolassar, Nabopalasar (akad. Nabu-apla-uṣur, tłum. „boże Nabu syna pierworodnego strzeż”Laessøe J., Ludy Asyrii,Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa 1972, str. 44.) (zm. ok. 605 p.n.e.) – od ok. 625 p.n.e. król imperium nowobabilońskiego i założyciel XI (chaldejskiej) dynastii babilońskiej. Ojciec Nabuchodonozora II.
Pochodzenie Pochodził prawdopodobnie z plemienia Bit-Jakini. Inskrypcje z okresu jego panowania podają, że był władcą Kraju Nadmorskiego pod panowaniem Asyrii. W zachowanych tekstach sam nazywa siebie człowiekiem ludu, niczyim synemMichael Roaf, Wielkie Kultury Świata – Mezopotamia, Świat Książki 1998, s.198..
Objęcie władzy Nabopolassar był możnym Chaldejczykiem, który po śmierci Aszurbanipala przejął w 626 p.n.e. władzę w Babilonie i uniezależnił się od słabnącej Asyrii. Przez ponad 10 lat Asyryjczycy i Babilończycy walczyli ze sobą ze zmiennym szczęściem. Początkowo w walce z Asyrią odniósł kilka zwycięstw, m.in. pod Arraphą czy Gablini oraz klęsk jak samodzielny atak na Aszur. Po zdobyciu przez Medów dowodzonych przez króla Kyaksaresa miasta Aszur w 614 p.n.e. postanowił zawrzeć sojusz z tym irańskim plemieniem w celu dokonania podziału upadającej Asyrii. W sojuszu z Medami położył kres istnieniu imperium asyryjskiego, wspólnie oblegając i burząc w 612 p.n.e. stolice wroga - Niniwę i Kalchu (Nimrud).