Na terenie Gniezna odnotowano liczne zabytki kultury łużyckiej, zarejestrowane na 31 stanowiskach archeologicznych. To osadnictwo grupuje się w rejonie obecnego centrum miasta. Ślady tej kultury pojawiają się także nad Jeziorem Winiary i Świętokrzyskim oraz na obecnych przedmieściach (m.in. Skiereszewo). W tzw. okresie przedrzymskim, lateńskim, znalezione są ślady związane z kulturą wschodniopomorską. Te społeczności charakteryzowały się bardziej rozrzedzonymi strukturami osadniczymi oraz charakterystycznymi cmentarzyskami. Badania archeologiczne wskazały też na liczne kontakty handlowe z terenami rzymskimi i greckimi oraz ślady kultury przeworskiej, najbardziej charakterystyczne dla rejonu obecnego osiedla Arkuszewo. Stopniowe załamanie osadnictwa Gniezna nastąpiło w końcu IV i V wieku, co było spowodowane wędrówkami ludów. Gniezno pozostało niezasiedlone aż do ok. VII wieku.