Obie formy pochodzą od greckiej Mesembria.
Historia thumb|right|Umocnienia przy wejściu do Nesebyru|305x305px Bułgarska archeolog Luba Ognenowa-Marinowa przeprowadziła sześć podwodnych ekspedycji archeologicznych dla Bułgarskiej Akademii Nauk (BAN) w latach 1961–1972 w wodach wzdłuż bułgarskiego wybrzeża Morza Czarnego. Jej praca doprowadziła do zidentyfikowania pięciu chronologicznych okresów urbanizacji na półwyspie otaczającym Nesebyr aż do końca II tysiąclecia p.n.e., obejmujących tracką protopolię, grecką kolonię Mesambria, wioskę pod panowaniem rzymskim do wczesnej ery chrześcijańskiej, średniowieczną osadę oraz renesansowe miasto, znane jako Mesembria lub Nesebyr.
W latach 80. XX wieku przeprowadzono prace inżynieryjne wokół linii brzegowej półwyspu w celu zachowania wybrzeża (i jego historycznego znaczenia) oraz wzmocnienia obszaru jako portu.
Starożytność
Początkowo była to osada tracka, znana jako Mesembria, która stała się grecką kolonią po zasiedleniu przez Dorian z Megary na początku VI wieku p.n.e., wówczas znaną jako Mesambria. Od tego czasu była ważnym ośrodkiem handlowym i rywalem Apollonii (Sozopol). Pozostała jedyną kolonią dorycką wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego, podczas gdy pozostałe były typowo jońskie. W latach 425–424 p.n.e.