Wraz z końcem zimnej wojny, Stany Zjednoczone przestały popierać Mobutu, zwracając się w kierunku tak zwanych „liderów Afryki nowej generacji”, takich jak Paul Kagame w Rwandzie czy Yoweri Museveni w UgandzieKennes, Erik. „The Democratic Republic of the Congo: Structures of Greed, Networks of Need”. Rethinking the Economics of War. Ed. Cynthia J. Arnson i I. William Zartman. Washington, D.C.: Woodrow Wilson Center, 2005, s. 147..
W latach 90. XX wieku Afrykę opanowała fala demokratyzacji. Pod jej wpływem Mobutu obiecywał reformy (m.in. zlikwidowanie jednopartyjnego systemu władzy wprowadzonego w 1967 roku), jednak w rzeczywistości nie podjął żadnych kroków w celu ich wprowadzenia. Tym samym utworzyła się grupa przeciwników prezydenta zarówno w kraju, jak i poza jego granicami. Niedofinansowana zairska armia (Forces Armées Zaïroises – FAZ) była w rzeczywistości zmuszona walczyć o przetrwanie, występując przeciwko ludności cywilnej.