W latach 1945–1948 ponownie kierował pracami Instytutu Śląskiego w Katowicach, jednak w 1948 placówkę zlikwidowano i przekształcono w zamiejscowy oddział Instytutu Zachodniego w Poznaniu z siedzibą we Wrocławiu. W latach 1950–1957 pracował w Bibliotece Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. W 1955 został docentem. W 1957 ponownie mianowano go dyrektorem Instytutu Śląskiego z siedzibą w Opolu (do 1963). W latach 1953–1955 sprawował mandat radnego Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z ramienia SD.
Żonaty z Marią Kokoszyńską-Lutmanową, filozofką na Uniwersytecie WrocławskimStanisław Łoza, Czy wiesz kto to jest. Uzupełnienia i sprostowania (reprint), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1984, s. 350 (nota biograficzna Marii Lutmanowej-Kokoszyńskiej)..
Zmarł 27 stycznia 1973 we Wrocławiu. Pochowany 31 stycznia 1973 na Cmentarzu Osobowickim (pole 24, rząd 4 od Alei, grób 140). mały|Grób Romana Lutmana na Cmentarzu Osobowickim Ordery i odznaczenia