Wrocławski węzeł wodny obejmuje liczne budowle i urządzenia wodne, w tym śluzy wodne, wybudowane w ramach wrocławskich stopni wodnych, zlokalizowanych zarówno na największej wrocławskiej rzece i jej odnogach oraz kanałach – Odrzewrosystem.um.wroc.pl: Fundacja Otwartego Muzeum Techniki, Wrocław 2007, Budowle hydrotechniczne Wrocławskiego Węzła Wodnego, (dostęp 2009-12-14), jak i na mniejszych rzekach, dopływach Odry. Śluzy te można podzielić na dwie zasadnicze grupy: śluzy komorowe, pociągowe, związane z drogami wodnymi przechodzącymi przez Wrocław, oraz pozostałe, związane z ochroną przeciwpowodziową.
Historia Najstarszą śluzą komorową we Wrocławiu jest Śluza Piaskowa. Różne źródła podają, że pierwsze, proste śluzy powstawały już w XVI wieku. Początkowo były to śluzy drewniane. Rozwój potrzeb żeglugowych sprawił, że śluzy modernizowano i budowano w technologii murowej, by w czasach najnowszych wykorzystywać technologię żelbetową. Również konstrukcja zamknięć została zmieniona z drewnianej ma stalową, początkowo z użyciem połączeń nitowych, współcześnie także spawanych.