W czasie I wojny światowej sporo podróżował po kraju, przemawiając do działaczy ruchu związkowego, a także do pacyfistów, sprzeciwiających się udziałowi USA w wojnie. Działalność antywojenna była powodem jego aresztowania w maju 1917 i skazania na rok więzienia. Po opuszczeniu więzienia w grudniu 1918, przeszedł na pozycje skrajnie lewicowe w partii, identyfikując się z grupą imposybilistów, domagających się przemian o charakterze rewolucyjnym. Ważnym wydarzeniem w jego życiu była demonstracja 1 maja 1919 w Cleveland, która zakończyła się starciami z policją (The Cleveland May Day Riot). Przekonanie o zbliżającej się rewolucji sprawiło, że poparł manifest, autorstwa Louisa Frainy, z którym identyfikowały się najbardziej radykalni działacze socjalistyczni. Konwencja tej grupy zebrała się w Chicago i 1 września 1919 powołała do życia Komunistyczną Partię Ameryki. Ruthenbergowi powierzono funkcję sekretarza wykonawczego partii. Jeden z jego politycznych rywali Alfred Wagenknecht stanął w tym czasie na czele konkurencyjnej Komunistycznej Partii Pracy. Rywalizacja obu ugrupowań zakończyła się w kwietniu 1920 na zjeździe zjednoczeniowym, na którym powołano do życia Zjednoczoną Partię Komunistyczną. Kontrolę nad partią przejął Wagenknecht, a Ruthenberg w 1920 trafił do więzienia, wraz ze swoim przyjacielem Isaacem Fergusonem.