marszałek nadworny mógł jednak działać samodzielnie tylko podczas nieobecności marszałka wielkiego koronnego. Władysławowi Jagielle przypisuje się utworzenie urzędu marszałka wielkiego litewskiego, formalnie równorzędnego koronnemu, ale w rzeczywistości mu ustępującego. Zakres jego działania określał statut króla Aleksandra Jagiellończyka z 1504. Po układzie w Hadziaczu w 1658 roku powołano również marszałka ruskiego, planując unię z udziałem trzeciego państwa składowego Rzeczypospolitej. Wobec niepowodzenia tego przedsięwzięcia urząd ten jednak zlikwidowano.
Zakres działania marszałka Marszałek wielki koronny dbać miał o bezpieczeństwo osobiste monarchy i spokój w miejscu jego przebywania. Powołano osobny sąd marszałkowski, do którego kompetencji należało sądzenie w sprawach o naruszenie spokoju publicznego w miejscu rezydowania monarchy i na 1 milę wokoło. M.in. za wydobycie obnażonej broni w obecności króla ferował wyrok śmierci. Na straży króla stała straż marszałkowska składająca się z 2 chorągwi piechoty węgierskiej (Węgrzy marszałkowscy) oraz milicja marszałkowska. Od 1646 wraz ze swym odpowiednikiem z Wielkiego Księstwa był zwierzchnikiem gwardii koronnejVolumina Legum, tom IV, s. 44 O zaciągu nowego wojska i rozpuszczeniu jego w Koronie i Litwie..