thumb|Ordynans (1802–1812) thumb|Karykatura ordynansa Ordynans – żołnierz, zazwyczaj szeregowy lub podoficer, pozostający w dyspozycji oficera, do wszelkiego rodzaju posług pomocniczych (na przykład utrzymanie w czystości munduru i butów, przenoszenie przedmiotów, sprzątanie kwatery i tym podobne).
W armii rosyjskiej nazywano tych żołnierzy „dieńszczykami”, w cesarskim wojsku austriackim „foryś”Słownik Wyrazów Obcych: foryś., a w tworzącym się Wojsku Polskim pocztowymi (łącznikami).
Od 1921 roku przyjęła się francuska nazwa ordonanceSŁownik Wyrazów Obcych: ordynans z łac. ordinatio 'porządek' z ordinare 'porządkować' od ordo 'szereg; porządek'., czyli ordynans. W żargonie żołnierskim byli nazywani fajfusami lub chałujami (na kresach). W kawalerii i artylerii konnej funkcję tę pełnili luzacy. Zgodnie z rozkazem Ministra Spraw Wojskowych nr 9 z 1921 roku na ordynansów wybierano żołnierzy o ograniczonej zdolności zdrowotnej do służby wojskowej. Ordynansami zostawali przeważnie żołnierze z mniejszości narodowych, o niskim cenzusie wykształcenia, ale z dużym zasobem tak zwanej zaradności życiowej.