3 listopada 1918 Komisariat przyjął „Deklarację praw narodów Rosji” (zatwierdzoną dekretem Rady Komisarzy Ludowych). Deklaracja została podpisana przez Lenina (Uljanowa) i Stalina (Dżugaszwiliego) W stworzeniu dokumentu uczestniczył również Nikołaj Bucharin. Deklaracja określała następujące zasady polityki władzy sowieckiej:
Równość i suwerenność narodów Rosji. Prawo narodów Rosji do swobodnego samookreślenia, w tym prawa do własnego państwa. Zniesienie wszystkich krajowych lub religijnych przywilejów i ograniczeń. Wolny rozwój mniejszości narodowych i grup etnicznych mieszkających w Rosji.
Nadzwyczajne Komisariaty stworzone przez Narkomnac Polkom – Komisariat do Spraw Polskich, utworzony 28 listopada 1917 (przewodniczący Julian Leszczyński-Leński). Litkom – Komisariat do Spraw Litewskich, utworzony w grudniu 1917 (przew.