Ryszard Andrzej Zembaczyński (ur. 28 czerwca 1948 w Cieplicach Śląskich-Zdroju, zm. 7 maja 2026 w Opolu) – polski samorządowiec i polityk, w latach 1990–1998 wojewoda opolski, w latach 2002–2014 prezydent Opola.
Życiorys Syn Bolesława i Anny. Ukończył studia na Politechnice Śląskiej w Gliwicach, działał w ZSP. Uczestniczył w szkoleniach w USA i we Francji.
Od 1974 pracował w Wojewódzkim Biurze Projektów Budownictwa Komunalnego w Opolu. W 1981 mianowano go na dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska i Gospodarki Terenowej Urzędu Wojewódzkiego w Opolu, później w latach 1982–1985 kierował Wydziałem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w tym urzędzie. W 1985 objął funkcję wicewojewody opolskiego, rekomendowany przez Stronnictwo Demokratyczne, w którym działał od 1970. Stanowisko to zajmował do 1990, tj. do czasu mianowania na urząd wojewody opolskiego. Funkcję tę sprawował do końca 1998 – był najdłużej urzędującym wojewodą w latach 90.
W latach 1998–2002 z ramienia Akcji Wyborczej Solidarność zasiadał w sejmiku opolskim I kadencji, przewodniczył Komisji Polityki Regionalnej i Współpracy z Zagranicą. Od 1999 do 2001 zajmował stanowisko dyrektora oddziału Banku Ochrony Środowiska w Opolu.