Większość wiedzie drapieżniczy tryb życia, rzadziej żywią się roślinnością, a kilka gatunków (w tym kandyra) pasożytuje na innych rybach.

right|thumb|Słodkowodny sum czerwonoogonowy (Phractocephalus hemioliopterus) right|thumb|Zbrojnik niebieski (Ancistrus dolichopterus) right|thumb|Zbrojnik czarnopasy (Panaque nigrolineatus) right|thumb|Sturisoma złocista (Sturisoma aureum)

Systematyka Filogeneza tej grupy ryb nie została do końca wyjaśniona. Większość badaczy uznaje sumokształtne za takson siostrzany dla Gymnotiformes, choć badania molekularne wskazują na bliższe pokrewieństwo z kąsaczokształtnymi (Characiformes). Ciągle odkrywane są nowe gatunki. Dla odkrytego pod koniec XX w. Lacantunia enigmatica utworzono w 2005 nową rodzinę Lacantuniidae. Na podstawie analiz morfologicznych oraz molekularnych przyjmuje się następującą klasyfikację sumokształtnych (kolejność filogenetyczna):

Incertae sedis: †Andinichthyidae Gayet, 1988

Diplomystoidei: †Bachmanniidae Azpelicueta & Cione, 2011 Diplomystidae C.H. Eigenmann, 1890

Hypsidoroidei: Hypsidoroidea †Hypsidoridae Grande, 1987 Cetopsoidea Cetopsidae Bleeker, 1858