Reakcja elektrocykliczna – typ reakcji pericyklicznej, która polega na przekształceniu układu wiązań π do pojedynczego wiązania σ w wyniku czego ma miejsce utworzenie układu cyklicznegoIUPAC Gold Book.
Reakcje elektrocykliczne są klasyfikowane zgodnie z następującymi kryteriami:
rodzaj czynnika indukującego reakcję – mogą one być indukowane termicznie lub fotochemicznie ilości elektronów π biorących udział w reakcji stereochemii reakcji – możliwe są dwa mechanizmy: konrotacyjny i dysrotacyjny
Klasycznym przykładem takiej reakcji jest indukowane termicznie otwarcie pierścienia 3,4 -dimetylocyklobutenowego. Izomer cis ulega przekształceniu do cis,trans-2,4-heksadienu natomiast z izomeru trans powstaje trans,trans-2,4-heksadien:
framed|center|Izomeryzacja diizocyklobutenu
Mechanizm Teoria orbitali granicznych Opisany powyżej przebieg reakcji może zostać wytłumaczony przy wykorzystaniu teorii orbitali granicznych: wiązanie σ w substracie zostaje otwarte w taki sposób by orbitale p miały symetrię identyczną z orbitalem HOMO produktu. Jedyną drogą wiodącą do takiej symetrii orbitali jest konrotacyjne otwarcie pierścieniaFleming, Ian. Frontier Orbitals and Organic Chemical Reactions.