Teoria orbitali granicznych – jedna z aplikacji teorii orbitali molekularnych opisujących interakcję pomiędzy orbitalami HOMO i LUMO. Ma ona duże znaczenie w chemii organicznej do opisu mechanizmu reakcji pericyklicznych i przewidywania geometrii produktów powstających w tych procesach.
Historia W 1952 roku Kenichi Fukui opublikował pracę w której zawarł podstawy teorii opisującej reaktywność węglowodorów aromatycznych. Artykuł został opublikowany w Journal of Chemical Physics pod tytułem "A molecular orbital theory of reactivity in aromatic hydrocarbons". Pomimo ostrej krytyki środowiska naukowego jego badania zostały później docenione, a sam badacz w 1981 roku otrzymał (wraz z Roaldem Hoffmannem) Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii.
Opis teoretyczny Podstawą teorii jest założenie, że dobrym przybliżeniem reaktywności danego związku lub fragmentu cząsteczki są własności pary orbitali granicznych HOMO/LUMO. Zostało ono poparte kilkoma obserwacjami związanymi z teorią orbitali molekularnych (ang.