Free jazz – nurt w jazzie nowoczesnym, który powstał i rozwinął się w latach 60. XX wieku.
Termin thumb|Ornette Coleman W latach 50. jazz został uznany za jeden z głównych elementów amerykańskiej kultury. Stał się tym samym narodowym dobrem i obok filmu był głównym czynnikiem amerykańskiej ekspansji kulturalnej. Szła ona w dwóch kierunkach: propagowanie Ameryki, amerykańskiego stylu życia (tym samym i amerykańskich wartości) i amerykańskiej kultury w krajach „trzeciego świata” oraz rozmiękczanie krajów demokracji ludowej za „żelazną kurtyną”. Jako dobro narodowe jazz został skanonizowany przez krytyków muzycznych, głównie jazzowych. Oni decydowali, co jest dobrym jazzem, co jest złym jazzem i co w ogóle nie jest jazzem.
Wszelkie działania usiłujące poszerzyć idiom jazzu, a więc wykraczające poza kanon były natychmiast krytykowane i deprecjonowane. Mimo tego, poszukujący muzycy: Ornette Coleman, Cecil Taylor, John Coltrane, Sun Ra i później Albert Ayler, Archie Shepp, Bill Dixon, Pharoah Sanders, Marion Brown, Muhal Richard Abrams, Roscoe Mitchell, Joseph Jarman i inni – zdecydowali się na łamanie ustanowionych regułIain Anderson: This Is Our Music. s. 10–92..