Krew do tego badania pobiera się na typowy antykoagulant morfologiczny – wersenian potasowy.
Czas oznaczania względnej liczby retikulocytów (R% lub R‰) powinien być możliwie krótki: jeśli próbka przechowywana jest w temperaturze pokojowej – do 8 godzin, zaś w około 4 °C (2–6 °C) – do 3 dni. Ograniczenia te są konsekwencją postępującego dojrzewania retikulocytów także in vitro.
Metodą referencyjną określania udziału retikulocytów jest technika immunofenotypowania np. w cytometrii przepływowej. Jest ona jednak metodą bardzo drogą, przez co najmniej rozpowszechnioną. W powszechnym użyciu stosuje się techniki: mikroskopową (ręczną), półautomatyczna w analizatorach hematologicznych.
Obie wymagają wybarwienia retikulocytów barwnikami ukazującymi RNA – do najczęściej stosowanych należą błękit brylantowy krezylu, błękit siarczanu Nilu, błękit metylenowy nowy. Najczęściej wyniki wyraża się w promilach lub procentach.
Metoda manualna thumb|Retikulocyty (strzałki) ukazane poprzez barwienie błękitem siarczanu Nilu, pow. ok. 600x Metoda manualna opiera się na zliczaniu w barwionym rozmazie bezjądrzastych komórek zawierających przynajmniej dwie granatowe ziarnistości połączone nitką. Rozmazy te wykonuje się według ogólnych zasad;