Rozejm w Niemieży koło Wilna zawarty został pomiędzy Rzeczpospolitą a Carstwem Rosyjskim 3 listopada 1656.

Okoliczności W toczącej się od maja 1654 r. wojnie wojska rosyjskie, wspomagane przez Kozaków zaporoskich, osiągnęły znaczne sukcesy. W Wielkim Księstwie Litewskim armia dowodzona przez cara Aleksego Michajłowicza odbiła utracone w I połowie XVII w. tereny i zajęła część Białej Rusi oraz samo Wilno. Bohdan Chmielnicki, wspomagany przez Rosjan pod dowództwem Wasyla Buturlina, zajął Lublin i dotarł do Puław. Sprzymierzone z Polską wojska tatarskie zmusiły go do powrotu na Ukrainę, ale sytuacja Rzeczypospolitej broniącej się od lipca 1655 r. przed najazdem szwedzkim była trudna.

Sukcesy Szwedów, którzy zajęli znaczną część Korony i zmusili Jana Kazimierza do wyjazdu do posiadłości Wazów na Śląsku, spowodowały, że car zahamował swoją ofensywę na Litwie jesienią 1655 r., nie przekraczając Niemna. Obawa przed całkowitym triumfem Szwedów, co spowodowałoby zagrożenie również dla interesów Rosji, skłoniła Aleksego Michajłowicza do podjęcia najpierw tajnych rokowań z hetmanem polnym litewskim Wincentym Gosiewskim, a później oficjalnych negocjacji.