Geneza i publikacja Powieść została wydana w roku 1963, a w Polsce pierwsze wydanie ukazało się w roku 1971 w przekładzie Kazimierza Piekarca. Powieść jest efektem przeżyć samego Vargasa Llosy, który do szkoły wojskowej Colegio Militar Leoncio Prado w Limie został przyjęty w kilka dni po swoich czternastych urodzinach i spędził w niej dwa lata. Okres ten pisarz określa jako koszmar. W szkole Vargas Llosa pisał innym kadetom listy miłosne do ich dziewczyn oraz opowiadania erotyczne. Jego ojciec Ernesto J. Vargas, wysyłając syna do takiej szkoły, chciał w ten sposób wyleczyć go ze skłonności do literatury, która jego zdaniem nie była odpowiednim zajęciem dla mężczyzny.
Tytuł Tytułowy pies oznacza nowego kadeta, ucznia pierwszego roku. Tak zwracano się do rekrutów, nawet podczas apeli czy oficjalnych wizytacji z zewnątrz. Powieść została zaprezentowana na konkursie o nagrodę Premio Biblioteca Breve wydawnictwa Seix Barral pod tytułem „La morada del héroe” (pol. „Siedziba bohatera”), który nawiązywał do patrona szkoły wojskowej, Leoncia Prado, dowódcy rozstrzelanego przez wojska chilijskie podczas wojny o Pacyfik w 1879. Vargas Llosa rozważał również zatytułowanie powieści „Los impostores” („Oszuści”) nawiązując do epigrafu otwierającego książkę, ale zarzucił ten pomysł, gdyż sugerował on powieść kryminalną.