Centralne miejsce Góry Chełmskiej zajmuje zespół pokatedralny, w skład którego wchodzą m.in.: Bazylika Narodzenia Najświętszej Maryi Panny; Klasztor Bazylianów; Pałac Biskupów Greckokatolickich; Brama Uściłuska w Chełmie; Dzwonnica; Ogród Różańcowy; Organistówka – budynek powstały na przełomie XIX/XX wieku, zlokalizowany przy wjeździe na teren Bazyliki Narodzenia NMP od strony ul. Lubelskiej. Posiada styl klasycystyczny, z ubogim wystrojem architektonicznym. Pokryty czterospadowym dachem. Podczas II wojny światowej zorganizowano w nim szpital miejski. Obecnie ma tu swoją siedzibę Chełmska Delegatura Wojewódzkiego Konserwatora ZabytkówOrganistówka, www.bazylika.net [dostęp: 25 maja 2009]; Kaplica Świętych i Błogosławionych PolskichKaplica Świętych i Błogosławionych Polskich, Chełm, obywatelpolski.com [dostęp: 21 marca 2024] (dawna kostnica) – murowany budynek zlokalizowany w południowo-zachodniej części placu katedralnego. Zbudowana została na rzucie kwadratu i pokryta dachem namiotowymKostnica, www.bazylika.net [dostęp: 25 maja 2009]; Kapliczka Pątnicza – murowana budowla typu domkowego pochodząca z końca XIX wieku. Została zbudowana na rzucie kwadratu. Pokryta jest dachem dwuspadowym. Posiada od frontu prześwit, który jest sklepiony łukiem odcinkowym oraz flankowany pilastrami.