W XIV wieku i XV wieku szlachta ograniczyła uprawnienia chłopów. Statut wiślicki Kazimierza Wielkiego przyznał prawo opuszczenia wsi – bez konieczności uzyskiwania zgody właściciela wsi – jednemu lub dwóm chłopom rocznie. Natomiast statut warcki z 1432 zabronił chłopom opuszczenia gospodarstw w okresie wolnizny.
Jednakże nawet cała wieś mogła odejść od właściciela wsi, gdy ten: zgwałcił żonę lub córkę chłopa, została na niego nałożona ekskomunika, przez co chłopi nie mogli korzystać z posług kapłańskich, skazano go i wszczęto egzekucję jego długu (np. kary grzywny) z gospodarstw chłopskich.
Dlatego w statutach Kazimierza Wielkiego można przeczytachttp://pl.wikisource.org/wiki/Statuty_Kazimierza_Wielkiego:
Jeśli chłop opuszczał wieś, porzucając gospodarstwo i nie dając zastępcy, nazywano to „zbiegostwem”. Było ono powszechne w dobie średniowiecza. Wykształciła się więc instytucja rękojemstwa kmieciEncyklopedia staropolska: Rękojemstwo chłopówAnna Sucheni-Grabowska, Zapomniany przywilej o rękojemstwie kmiecym.