Nikołaj Iwanowicz Bucharin (; ur. w Moskwie, zm. 15 marca 1938 w Kommunarce) – radziecki działacz partyjny, publicysta, ekonomista, ideolog i rewolucjonista narodowości rosyjskiej, czołowa postać ruchu bolszewickiego, redaktor naczelny „Prawdy” (1918–1929), sekretarz generalny Komitetu Wykonawczego Międzynarodówki Komunistycznej (1926–1929), członek Politbiura Komitetu Centralnego WKP(b) (1924–1929). Podczas wojny domowej przywódca lewego skrzydła partii komunistycznej, po jej zakończeniu został głównym twórcą Nowej Polityki Ekonomicznej. Po śmierci Lenina sprzymierzył się w walce o schedę po nim ze Stalinem, jednak do 1928 roku poróżnił się z nim o przymusowną kolektywizację, wyrósł też na przywódcę frakcji Prawej Opozycji. W 1929 roku odwołany ze wszystkich stanowisk i zdegradowany do rektora Międzynarodowej Szkoły Leninowskiej (1926–1930). Wszedł później do prezydium Najwyższej Rady Gospodarki Narodowej (1929–1932), a w 1934 roku przywrócono go do Komitetu Centralnego partii i mianowano redaktorem naczelnym „Izwiestiji” (1934–1937). Podczas wielkiej czystki aresztowany, był jednym z głównych oskarżonych w pokazowym III procesie moskiewskim, w którym skazano go na śmierć, po czym stracono.