Józefa Poniatowskiego, 20 stycznia 1920 odbyła się uroczystość przejęcia władzy po 148 latach zaboru pruskiego, w obecności polskiego wojska, 9-10 września 1939 Niemcy przed jej frontem rozstrzelali 50 bydgoszczan, w tym kilku księży w odwecie za „krwawą niedzielę” 3 września 1939 r., kiedy społeczeństwo Bydgoszczy spontanicznie stłumiło hitlerowską dywersję.
Starania o odbudowę kościoła Akt zburzenia kościoła i całej zachodniej pierzei Starego Rynku polscy mieszkańcy odebrali jako przejaw barbarzyńskiego niszczenia kultury i polskości. Zachodnia pierzeja rynku była reprezentacyjną częścią Starego Miasta i wyznaczała odpowiednie proporcje architektoniczne dla rynku, co artykułowali historycy sztuki oraz urbaniści.
Postulat o odbudowie kościoła powstał już w 1946 roku. Niestety hasło „kościół” był nie od przełknięcia dla władz socjalistycznych, które niewygodny dla niej temat przez wiele lat ignorowały. Celowe zepchnięcie starań o odbudowę na margines życia społecznego miał bardzo poważne konsekwencje dla późniejszych procesów świadomościowych i integracyjnych nowych pokoleń bydgoszczan.