Opinie Pierwszy nurt krytyki merytokracji jest metodyczny: na ile jest możliwa obiektywna i rzetelna ocena kompetencji danej jednostki? Krytyka ta jest skierowana przede wszystkim przeciwko bardzo konkretnym metodom oceny kompetencji, jak na przykład testy inteligencji stosowane w armii amerykańskiejS. Korenman, C. Winship: A Reanalysis of The Bell Curve: Intelligence, Family, Background and Schooling w: .
Drugi kierunek krytyki jest ideologiczny i wychodzi z pozycji egalitaryzmu: czy etyczne jest utrwalanie nierówności społecznych przez preferowanie osób o lepszych predyspozycjach? Krytyka ta dotyczy również konkretnych koncepcji edukacyjnych, opierających się na stosunkowo wczesnej ocenie inteligencji uczniów i zapewnianiu lepszej edukacji tym, którzy w testach wypadają lepiej.
Amerykański filozof Michael Sandel uważa, że etos merytokratyczny w USA doprowadził do poczucia pychy wśród merytokratycznych elit, a pogardy wobec klasy pracującej. Jego zdaniem to była główna przyczyna fali prawicowego populizmu w USA i Wielkiej Brytanii w 2016 roku.