7..
Zmierzch cesarstwa rzymskiego
Jako autor monografii, stanowiącej syntezę historii cesarstwa rzymskiego i bizantyńskiego od 180 do 1453 roku, Edward Gibbon uważany jest za klasyka angielskiej literatury historycznej doby oświecenia. Na popularność opracowania wpłynęło szereg czynników: nowatorski sposób przeprowadzenia syntezy, erudycja autora, śmiałość w krytycznym podejściu do źródeł, styl pisarski, ale również rozpowszechniana o Gibbonie opinia, jako o obrazoburcy. Książka została wpisana do katolickiego indeksu ksiąg zakazanych dekretem z 1783 roku.
Gibbon oparł się m.in. na opracowaniu Historie d’empereurs et des autres princes qui ont régné pendant les six premiers siècles de l’Eglise francuskiego historyka Louisa-Sébastiena Le Nain de Tillemont w sześciu tomach, wydanego w latach 1690–1738. Wymieniając szereg czynników upadku cesarstwa, Gibbon głównie wskazuje na słabość w sensie militarnym, przeniesienie stolicy do Konstantynopola oraz chrześcijaństwo, jako czynnik ograniczający postawy związane z użyciem siły. Historyk w swoich pracach opierał się na źródłach, dzięki czemu tworzył narrację precyzyjną naukowo, ale również o wysokich walorach literackich. Dzięki temu jego dzieła do dzisiaj nie straciły aktualności i są nadal podstawą historiografii.